Działalność gospodarcza - pojęcia kluczowe

Przedsiębiorca
- Centralną kategorię w systemie terminologii prawa gospodarczego zajmuje podmiot prowadzący działalność gospodarczą. – określany jako Przedsiębiorca. W szerokim ujęciu jest to podmiot biorący udział w życiu gospodarczym – co wiąże się dla niego z ściśle określonymi prawem konsekwencjami z jednej strony, tj. ponosi odpowiedzialność prawną za podjęte działania oraz podejmuje ryzyko finansowe całkowicie na własny rachunek, a szerokimi konstytucyjnymi gwarancjami z drugiej, tj. ochroną wolności gospodarczej, prawa do własności, wolności do wykonywania zawodu.

- Przedsiębiorcą może być zatem:
Osoba fizyczna,
Osoba prawna,
Jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej,
która podejmuje i wykonuje działalność gospodarczą: we własnym imieniu, w sposób zorganizowany i ciągły.

• Działalność gospodarcza

- W rozumieniu ustawy prawo działalności gospodarczej – działalnością gospodarczą jest „zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i eksploatacja zasobów naturalnych”.

- Jeżeli przepisy szczegółowe nakładają na przedsiębiorcę obowiązek powierzenia wykonywania pewnych zadań osobom posiadającym odpowiednie uprawnienia zawodowe – wymagane przy wykonywaniu określonego rodzaju działalności gospodarczej, przedsiębiorca jest obowiązany /pod sankcjami prawnymi/ - zapewnić, aby działalność gospodarcza była wykonywana bezpośrednio przez osobę legitymującą się posiadaniem takich uprawnień zawodowych.

• Przedsiębiorstwo

- Oprócz pojęcia przedsiębiorcy w terminologii prawa przedsiębiorczości istotnego znaczenia prawnego nabiera również pojęcie przedsiębiorstwa. Najczęściej rozumie się je w ujęciu przedmiotowym i zarazem funkcjonalnym. Takie właśnie znaczenie nadał mu ustawodawca w art. 55 (1) ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. W świetle tej regulacji przedsiębiorstwo to zorganizowany kompleks składników – zarówno materialnych jak i niematerialnych – przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej, obejmującym w szczególności nazwę, prawa rzeczowe, prawa obligacyjne, wierzytelności, prawa z papierów wartościowych, środki pieniężne, koncesje, licencje, zezwolenia, patenty i inne prawa własności przemysłowej, majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne, tajemnice przedsiębiorstwa, księgi oraz dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

- Zespół tychże składników tworzy całość funkcjonalną – pewną masę majątkową (strukturę organizacyjno – prawną) przeznaczoną do prowadzenia działalności gospodarczej.

- W języku prawnym i prawniczym dziedziny prawa gospodarczego konstruuje się zatem instytucje prawne regulujące prowadzenie przedsiębiorstwa przez przedsiębiorcę.

• Rejestracja działalności gospodarczej

- Osoby fizyczne rejestrują podejmowanie działalności gospodarczej /niezależnie od jej charakteru/ - wedle ujednoliconych zasad Ewidencji, tj. przez Organ ewidencyjny jakim jest wójt, burmistrz, prezydent miasta. Ewidencję działalności gospodarczej osób fizycznych prowadzą zatem gminy.

- WPISU do Ewidencji Działalności gospodarczej dokonuje Organ ewidencyjny na podstawie – ZGŁOSZENIA.

- Zgłoszenie o dokonanie wpisu powinno zawierać:
a) Oznaczenie przedsiębiorcy, a więc imię i nazwisko oraz nazwę pod którą wykonywana będzie działalność
b) Miejsce zamieszkania i adres przedsiębiorcy, a jeżeli stale wykonuje działalność poza miejscem zamieszkania również wskazanie siedziby i adresu zakładu głównego, oddziału lub innego stałego miejsca wykonywania działalności gospodarczej, tytuł prawny do lokalu,
c) Określenie przedmiotu działalności gospodarczej,
d) Wskazanie daty rozpoczęcia działalności gospodarczej,
e) Organ ewidencyjny – w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia zgłoszenia doręcza z urzędu przedsiębiorcy zaświadczenie o wpisie do Ewidencji działalności gospodarczej.

- ALE UWAGA! ZGŁOSZENIU do Ewidencji działalności gospodarczej nie podlega:
a) Działalność wytwórcza w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego,
b) Wynajmowanie przez rolników pokoi lub miejsc na ustawienie namiotów w obrębie gospodarstwa, sprzedaży posiłków domowych,
c) Świadczenie w gospodarstwach rolnych innych usług związanych z pobytem turystów

- Inaczej wygląda procedura zgłoszeniowa w stosunku do Przedsiębiorców będących osobami prawnymi. Podlegają oni rejestracji i wpisaniu do Rejestru Przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym.

• Koncesje

- Koncesji wymaga wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie:
a) poszukiwania i rozpoznawania złóż kopalin, wydobywania kopalin ze złóż, bezzbiornikowaego magazynowania substancji oraz składowania odpadów w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych
b) wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią i amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym,
c) wytwarzania, przetwarzania, magazynowania, przesyłania, dystrybucji i obrotu paliwami i energią,
d) ochrony osób i mienia,
e) transportu lotniczego oraz wykonywania innych usług lotniczych,
f) budowy i eksploatacji autostrad płatnych,
g) zarządzania liniami kolejowymi oraz wykonywanie przewozów kolejowych,
h) rozpowszechnianie programów radiowych i telewizyjnych.

- Koncesje udziela się na czas oznaczony, nie krótszy niż 2 lata i nie dłuższy niż 50 lat.

- Udzielenie, odmowa udzielenia, zmiana i cofnięcie koncesji lub nawet ograniczenie jej zakresu /w stosunku do złożonego Wniosku/ - następuje w drodze decyzji administracyjnej.

- Organ koncesyjny może określić w koncesji szczególne warunki wykonywania działalności gospodarczej objętej koncesją.

• Zezwolenia

- Zezwolenia wymaga pozostała działalność gospodarcza podlegająca koncesjonowaniu na podstawie:
a) ustawy o zwalczaniu niedozwolonego wyrobu spirytusu,
b) ustawy o łączności,
c) ustawy o środkach farmaceutycznych, materiałach medycznych, aptekach, hurtowniach i Inspekcji Farmaceutycznej,
d) ustawy o ochronie roślin uprawnych,
e) prawa łowieckiego,
f) ustawy o wyrobie i rozlewie wyrobów winiarskich oraz obrocie tymi wyrobami,
g) ustawy o administrowaniu obrotem z zagranicą towarami i usługami oraz o obrocie specjalnym

- Zezwolenie wydawane jest na czas nieoznaczony. Może być wydane na czas oznaczony jedynie na Wniosek Przedsiębiorcy i to jeżeli przepisy odrębne ?szczególne/ tak stanowią.

- Wydanie, odmowa wydania i cofnięcie zezwolenia następuje w drodze – Decyzji administracyjnej.

• Nadanie numeru statystycznego – REGON

- REGON jest zakodowanym systemem informacji o nazwie firmy, adresie, rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej, formie prawno – organizacyjnej, rodzaju własności i sposobie finansowania.

- W celu uzyskania numeru REGON Przedsiębiorca powinien osobiście zgłosić się do Wojewódzkiego Urzędu Statystycznego(lub jego Oddziału) – właściwego z uwagi na Miejsce zamieszkania – w ciągu 14 dni od daty otrzymania zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej. Wymagane dokumenty to dowód osobisty oraz zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej.

• Rejestracja przedsiębiorstwa w Urzędzie Skarbowym

- Przedsiębiorcy będący Osobami fizycznymi rozpoczynający działalność gospodarczą mają obowiązek zgłoszenia tej działalności w Urzędzie Skarbowym, w którym otrzymują numer identyfikacji podatkowej NIP.

- W celu rejestracji należy złożyć następujące dokumenty:
1) Wypełniony formularz NIP – 1,
2) Kserokopie zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej,
3) Kserokopie zaświadczenia o numerze REGON

- Przedsiębiorca (będący osobą fizyczną) mający Miejsce zamieszkania na obszarze działania innego Urzędu Skarbowego niż ten, na którego obszarze prowadzona jest działalność gospodarcza, musi złożyć formularz w obu Urzędach.

- W Urzędzie Skarbowym Miejsca zamieszkania będzie rozliczał się z podatku dochodowego od osób fizycznych, natomiast w Urzędzie Skarbowym miejsca prowadzenia działalności gospodarczej będzie rozliczał podatek od towarów i usług.

• Pieczątka firmowa

- Obowiązek posiadania pieczątki firmowej nie wynika z żadnych przepisów prawnych, jednak pieczątka firmowa jest konieczna przy zakładaniu przez firmę rachunku bankowego. Należy mieć wówczas także przy sobie zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej.

• Założenie bankowego rachunku

- Do prowadzenia działalności gospodarczej wymagane jest już posiadanie rachunku bankowego firmy. Rachunek bankowy można założyć w dowolnie wybranym banku. Założenie rachunku bankowego wymaga przedstawienia zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, zaświadczenia

- numerze REGON oraz pieczątki firmowej.

• Zgłoszenie z Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych

- Osoby, które prowadzą pozarolniczą działalność gospodarczą zobowiązane są samodzielnie i bezpośrednio dokonać zgłoszenia do ubezpieczenia (na mocy regulacji Ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych / Dz. U. Nr 137 poz. 887 z późn. zm./).

- ZGŁOSZENIA należy dokonać w jednostce organizacyjnej ZUS właściwej z uwagi na Siedzibę, miejsce prowadzenia działalności gospodarczej – w terminie 7 dni od dnia powstania obowiązku ubezpieczenia.

- W celu dokonania zgłoszenia osoba fizyczna obowiązana jest złożyć we właściwym oddziale ZUS:
a) Formularz ZUS ZUA – Zgłoszenie do ubezpieczenia
b) Formularz ZUS ZFA – Zgłoszenie podatnika składek.
c) Formy wsparcia finansowego dla początkującego przedsiębiorcy

• Obowiązki BHP (Bezpieczeństwa i Higieny Pracy)

- Prowadzenie działalności gastronomicznej oraz garmażeryjnej – w określonym lokalu- nakłada na przedsiębiorcę dodatkowo obowiązek powiadomienia o prowadzonej działalności gospodarczej Powiatowa Stację Sanitarno – Epidemiologiczną – celem uzyskania stosownego pozwolenia na prowadzona działalność danej branży.

- Przedsiębiorca podejmujący działalność gospodarczą jest także zobowiązany prawem do przestrzegania obowiązków wynikających z przepisów sanitarnych i przeciwpożarowych oraz obowiązku przeszkolenia pracowników w tym zakresie.

• Akty normatywne regulujące prowadzenie działalności gospodarczej w Polsce

- Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 1964 nr 16 poz. 93)

- Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym (Dz. U. 2000 Nr 14 poz. 176)

- Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne

- Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. 2000 nr 94 poz. 1037)

- Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia księgi przychodów i rozchodów

- Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. 2004 nr 54 poz. 535)

- Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173 poz. 1807 z późn. zm.)